32.1 C
Aghjabadi
Bazar, İyun 26, 2022

Mütəxəssisin tribunası

         İsmayıl Əbil oğlu Şirinov 1955-ci ildə Ağcabədi şəhərində anadan olub. O, orta məktəbi bitirdikdən sonra S.Ağamalıoğlu adına Gəncə Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun (indiki Kənd Təsərrüfatı Akademiyasının) meyvə tərəvəzçilik və üzümçülük fakültəsini 1978-ci ildə uğurla başa vurub. Sonra 4 il bioloji labarotoriyasında işləyib. Bacarıqlı mütəxəssis uzun illər Aqrar Sənaye Kombinatında (Keçmiş kənd təsərrüfatı idarəsində) aqronom və baş aqronom vəzifələrində çalışıb. 2000-ci ildən hal-hazıra qədər bitki dərmanları və toxumçuluqla məşğul olur. Şəhərimizdəki Xəlfərəddin küçəsi 154 saylı ünvanda yerləşən bitki dərmanları və toxum mağazasında fəaliyyət göstərir. İsmayıl Şirinov burada alaq otları, ziyanvericilər, xəstəliklər haqqında müştərilərə müntəzəm məlumat verir, keyfiyyətli bitki toxumlarının satışını təşkil edir. 1988-ci ildən əkinçilik institutunun aspirantı olan İ.Şirinov vaxtaşırı dövri mətbuatda da öz professional aqronom yazıları ilə çıxış edir. Oxucularımıza İ.Şirinovun “Soğan nə üçün baş bağlamır” sərlövhəli yazısını təqdim edirik:

Soğan vahid sahədən çox qazanc gətirən, eyni zamanda ağır zəhmət tələb edən, çətin becərilən bitkilər sırasına daxildir. Bəzən, əkinçi alın təri ilə becərdiyi bu bitkinin bəhrəsini görə bilmir. Belə ki, becərmənin sonunda soğanlar xırda (piyas) olur, məhsuldarlıq tamamilə aşağı düşür. Bazarda belə soğanların alıcılıq qabiliyyəti zəif olur və yekunda ümumi becərməyə sərf edilən xərc borcu ödəmir. Sonda fermeri belə bir sual düşündürür: Görən soğan nə üçün baş bağlamır? Əlbəttə, bunun bir yox, bir neçə mühüm səbəbləri var.

Məlumdur ki, yüksək və keyfiyyətli məhsul istehsal etmək üçün lazımi aqrotexniki tədbirlərin vaxtlı-vaxtında həyata keçirilməsi daim diqqət mərkəzində olmalıdır. Soğan səpini üçün birinci növbədə toxum və torpaq seçimi düzgün təşkil olunmalıdır. Növbəli əkin sisteminə düzgün şəkildə riayət olunmalıdır. Növbəli əkin sisteminin düzgün təşkili torpağın münbitliyinin artmasına, bitkilərin xəstəlik və zərərvericilərdən, eləcə də yabanı alaq otlardan qorunmasına, becərmə texnikasının səmərəli işləməsinə, məhsuldarlığın artmasına şərait yaradır.

Odur ki, üzvi və mineral gübrələrdən müntəzəm istifadə edilən, bostan tərəvəz və dənli bitkilər, xüsusilə arpa, buğda, ot və sideralların şum altına çevrildiyi sahələrdə səpin aparılması daha məqsədə uyğundur. Səpin zamanı yüksək keyfiyyətli, tam çeşidlənmiş, cücərmə faizi yüksək olan, qablaşdırılmış sertifikatı olan toxum materiallarından istifadə olunmalıdır.

Soğan əkini üçün torpağın strukturu böyük rol oynayır. Münbit, müəyyən qədər rütubətli və qumsal torpaqlar soğan əkini üçün daha əlverişlidir. Çox rütubətli qurund suları, yer səthinə yaxın olan və çox quru torpaqlar, eləcə də, humus ilə zəngin torpaqlar soğanın inkişafına və normal yetişməsinə mənfi təsir göstərir.

Səpin zamanı diqqətli olmaq lazımdır. Xüsusilə yazlıq toxumu payızda, payızlıq toxumu isə yazda səpmək olmaz. Əks halda soğanın vegetasiya müddəti tam başa çatmadığı üçün soğan baş bağlamayacaq. Toxumlar optimal səpin müddətindən gec səpilərsə, bitki yenə də vegetasiya müddətini tam başa çatdıra bilmədiyi üçün soğan tam baş bağlaya bilməyəcək.

Əgər yerli fermerlərin istehsal etdikləri toxumlardan istehsal edilərsə, bu zaman diqqətli olmaq lazımdır. Çünki bəzən onların istehsal etdikləri toxum keyfiyyətsiz olur. Məlumdur ki, toxum əldə etmək üçün normal baş bağlamış soğanlardan istifadə olunmalıdır. Təəssüflər olsun ki, fermerlər toxum əldə etmək üçün normal baş bağlamamış soğanaqlardan əkində istifadə edirlər. Həmin soğanaqlardan əmələ gəlmiş toxumlardan istifadə etdikdə sahədə soğan normal baş bağlamır. Çünki əkin zamanı keyfiyyətsiz toxumdan istifadə olunmuşdur.

Eyni zamanda soğan bitkisi suya tələbkar bir bitkidir. Onun vegetasiya müddətində suvarılması və münbit torpaqlarda becərilməsi normal baş bağlamasına səbəb olur. Bəzən sahədə suyun çatışmamazlığı ucbatından bitkilər susuz qalır. Bu zaman bitkilərdə susuzluqdan “qocalma” halı baş verir. Sonda bitkilər baş bağlamır və bağlasada çox xırda olur.

Soğan bitkisinin qidalanması düzgün təşkil etdikdə ondan potensial məhsuldarlıq əldə etmək mümkündür. Fiziki çəkidə 400 kq azot, 400-500 kq fosfor, 60 kq kalium gübrəsi verilməsi məsləhətdir. Fosforun 60 %-ni, kalium və azot gübrəsinin 20%-ni səpin qabağı, gübrənin qalan hissəsini isə vegetasiya müddətində 3 dəfəyə əlavə yemləmə şəkilndə vermək məsləhətdir.

Çıxışdan sonra soğan bitkilərində mütləq iki dəfə seyrəltmə aparılmalıdır. Bitkilər arası məsafəni normal saxlanılması soğanın yaxşı böyüməsi və formalaşmasına səbəb olur.

Xəstəlik və zərərvericilərin təsirindən də soğanlar xırda olur. Bunun üçün sahədə müntəzəm olaraq xəstəlik və zərərvericilərə qarşı dərmanlama aparmaq məsləhət görülür.

Əkinçilər göstərilən hər hansı bir aqrotexniki tədbirlərin həyata keçirilməsində çətinlik çəkərsə yaxşı olar ki, mütəxəssislərə, aqronomlara müraciət edib onların məsləhətlərindən faydalansınlar.

Hazırladı: Adil MİSİRLİ

Xəbər lenti

Ağcabədidə Silahlı Qüvvələr Günü qeyd olunub

Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin yaradılmasının 104 illiyi münasibətilə Ağcabədi rayon ərazisində "N" saylı hərbi hissədə tədbir keçirilib. Öncə Ağcabədi rayon icra hakimiyyətinin başçısı...

26 İyun Azərbaycan Silahlı Qüvvələri Günüdür

1918-ci il mayın 28-də müstəqilliyini elan etmiş Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti cəmi 23 ay yaşamasına baxmayaraq, ölkədə ordu quruculuğu sahəsində əhəmiyyətli addımlar ata...

“Şuşa ili”nə həsr olunmuş tədbir maraqla qarşılanıb

Ağcabədi Rayon Heydər Əliyev Mərkəzinin təşəbbüsü və təşkilatçılığı, "Ələk" ədəbi məclisi, Ağcabədi şəhər Uşaq İncəsənət Məktəbi, Qarabağ Muğam Mərkəzi və Ağcabədi Rayon...

Dövlətçiliyin və Xalqın xilaskarı

Azərbaycanın Xalqının Ümummilli Lideri Heydər Əlirza oğlu Əliyev  tarixə öz adnını qızıl həriflərlə yazmış dahi sərkərdə olmuşdur. Heç şübhəsiz ki, Ulu...

“Qəbələ”nin kapitanı: “Valideynlərim futbola getməyimə ancaq bir şərtlə razılaşmışdılar ki…” – MÜSAHİBƏ

Saytımızda bu gündən etibarən "TAM ŞƏXSİ" rubrikasına start veririk. Sözügedən rubrikada tanınmış futbolçularla onların futbol karyerası və ailə həyatına dair müsahibələrə yer...

Təbrik edirik!

            Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 22 iyun 2022-ci il tarixli Sərəncamı ilə respublikamızda bir qrup dövlət qulluqçusu “Dövlət qulluğunda fərqlənməyə görə”...

23 İyun Dövlət Qulluqçularının peşə bayramıdır

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 25 may 2006-cı il tarixli Sərəncamına əsasən hər il İyunun 23-ü dövlət qulluqçularının peşə bayramı günü kimi...

Yerli idarəetmədə yeniliyin ünvanı

Dövlətin istəyi reallaşır, vətəndaş məmnun qalır Ağcabədi ölkənin böyük iqtisadi potensiala, əmək ehtiyatlarına malik rayonlarındandır. Bu diyarın torpağı münbit,...

Aran kəndində səyyar qəbul keçirilib

            Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin tapşırığı ilə icra və idarəetmə orqanlarının rəhbərləri tərəfindən vaxtaşırı yerlərdə səyyar qəbullar keçirilir, vətəndaşların problemlərinin həlli...

Azərbaycan Milli Kitabxanasının direktoru , həmyerlimiz CENL toplantısında çıxış edib

Azərbaycan Milli Kitabxanasının direktoru Kərim Tahirov Ankarada Prezident Kitabxanasında keçirilən CENL toplantısında çıxış edib. Kitabxanadan bildirilib ki, Avropa Milli...

Şərhlər