Qırx dörd günlük müharibədən xatirələr

   Dolanışıq ucbatından Bakıda bazarda alver edirdim. Gördüm bazardakı cavanlar yerlərini təhvil verir,özləri də elə bil bayrama tələsirdilər.Soruşdum ki, nə olub, belə kefləri kökdür,özü də  yerlərini də mallarını da təhvil verirlər?  

     Yaxınlığımda olan oğlan dedi:

     – Eşitməmisən? Prezidentin əmri var. Müharibə başladı. Bizimkilər əks hücuma keçiblər. Neyləyək,  xalqın canı  burnuna yığılmışdı. Bu günü həsrətnən gözləyirdik.

   Elə bil dünyanı mənə verdilər. Mən də tələsik yerimi təhvil verməyə qaçdım. Bu xəbəri sevinclə qəbul  etdim. Yorğun olduğum üçün axşam er yatmışdım, odur ki, bu xəbəri eşitməmişdim. 

    İlahi, hər kəs Hərbi Komissarlığa tələsirdi. Mən də maşın tutub  özümü bir başa Ağcabədi Hərbi Komissarlığına çatdırdım. Komissarlıqda bizə  müəyyən bir vaxtda yola düşəcəyimizi  dedilər. Bir qədr vaxt var idi. Yenidən maşın tutub kəndə anamla görüşməyə getdim. Anamla,yoldaşımla, körpəmlə xudafizləşib gəldiyim taksi ilə geri qayıtdım. Komissarlığın qabağında nə qədər insan var idi.Biz  maşınlara  minib yola düşdük.

    İlk getdiyimiz yer Fizuli oldu.Döyüş zonasından xeyli aralıda maşından düşdük. Tabor komandiri boş, dağılmış evlərə çəkilməyimizi əmr etdi. Biz yenicə evlərə çəkilmişdik ki, ermənilər tərəfindən  mərmi atəşinə tutulduq. Tez evlərdən  çıxıb dağılışdıq. Bir azdan beş nəfər kəşviyyatçı yanımıza gəldi. Onlar bildirdi ki,biz səngərə düşməliyik.

     Biz səngərə düşdük.  İlahi, səngərdən qan iyi gəlirdi. Bu bizim qardaşlarımızın qanı idi. Yağış da ara vermədən  yağırdı.Bir yandan yağış, bir yandan güllə, mərmi yağışı. Başını səngərdən çıxarmaq mümkün deyildi.İslanmışdıq, gecələr çox soyuq olurdu.Ərzaqımız, suyumuz qurtarmışdı. Amma mərmi yağışından səngərə yaxınlaşmaq mümkün deyildi. Bir həftə idi ki, dilimizlə nəm torpağı yalayırdıq. Aclığa dözmək olurdu, ancaq susuzluğa heç mümkün deyildi. Ancaq biz dözürdük. Nəhayət, hücum əmri verildi. Yadda qalan bir döyüş oldu. Biz qarşı postu götürdük.

       Ermənilər  kifayət qədər hərbi sursatı qoyub qaçmışdılar. Hələ meyitləri, yaralıları, bədəndən ayrı düşmüş qol, qıç, nə qədər imdad diləyən yaralılar var idi. Bizə düşməndən qalan qənimət o qədər idi ki, adam fikirləşirdi ki,bir belə sursatı olan döyüşçülər  səngəri qoyub qaçarmı? Kifayət qədər qənimətimiz var idi. Çoxlu avtomat,yeşik- yeşik patron, minamyot aqeislər, dörd ədəd ural maşın, altı ədəd mina axtaran, iki snayper , minalar,gecə görmə cihazları, ərzaq, su… 

  Şad idik, şad idik ki, düşmən qarşımızdan qaçırdı. Bu qədər hərbi sursatı ola – ola qaçırdılarsa, deməli bu torpaqda artıq olduqlarını bilirdilər. Sevgi yoxdur bu torpağa ürəklərində, vətənləri olmadığına görə uğrunda ölmək istəmirlər… 

     Biz nə bir yaralı döyüşçümüzü,nə də şəhidimizi  səngərdə qoymazdıq qalsın.  Onların isə yaralıları zarıya- zarıya qalmışdılar.

      Fizulinin Ağdam  tərəfdən müdafiəsi üçün bizim bölük oraya  göməyə getməli oldu.  Elə şiddətli döyüşlər gedirdi ki, bizim xeyli döyüşcü  qardaşımız  şəhid oldu. Əllidən bəlkə də çox yaralımız odu. Axır ki, qarşı postu götürə bildik. Bizim itgimiz ona görə çox oldu ki, düşmən postu yüksəklikdə, biz isə aşağıda idik.  Biz onların səngərinə girəndə  adamın ürəyi qalxırdı. Yenə də urvatsız erməni meyitləri, yaralıları,qan gölü,  olduqca  çox hərbi qənimət. ..

    Əmr gəldi ki, sonrakı postu da götürək. Bu postu götürəndə bir şəhid, iki yaralımız oldu. İgid  döyüşçümüz Alim şəhid oldu. Biz həmin postu  Alim postu adlandırdıq. Döyüş ara vermişdi .Biz iki postu birdən aldığımız üçün çox məmnun idik. Ancaq  itirdiyimiz qardaşlarımıza, yaralılarımıza görə içimizdə çox  ağrımız  var idi.  Səngərdə sakit dayanıb yenicə itirdiyimiz cəsur Alim haqqında düşünürdüm. O, hamı ilə səmimi idi. Birdən  bir- iki metr  aralıda qarşıma  mərmi düşdü. Qulaqlarımın   pərdəsi partladı, altı yara aldım. Qulağımı təmizlədilər, yaralarıma sarğı qoyuldu.Qospitala göndərmək istədilər. Qəti surətdə imtina etdim. Çünki yaralarım çox da qorxulu deyildi.Həm də bir çavuş kimi  öhdəmdəki yeddi əsgərimi  qoyub gedə bilməzdim.

   Addım – addım irəliləyirdik. Artıq Hadrutda idik.  Bizim  yerimizi təyin eləyən düşmən bizi mərmi  atəşinə tutdu.  Yerimizi dəyişməyə məcbur olduq. Tuğ kəndinə getdik. Gecə idi.Tuğda  soyuq adamın  iliyinə işləyirdi. Bir yandan yağırdı, bir yandan da soyuq külək əsirdi. İslaq paltar da bizi dondururdu. Demək olar ki, əynimizdə bir quru şey qalmamışdı.  Yoldaşlar tonqal qalayıb qızınmağı düşündülər. Çətinliklə  dəolsa  tonqal qalandı. Dəmir lövhələrdən dalda düzəltdik ki, düşmən  görməsin. İki tonqal qalandı ki, hamı isinə bilsin. Yenicə tonqalın ətrafında toplaşmışdıq ki, o biri tonqalın düz ortasına mərmi düşdü. Aman Allah! İki döyüşçü qardaşımız elə oradaca şəhid oldu. Döyüş zamanı şəhid olan yoldaşlarımızı görməyə imkanımız olmur. Ancaq döyüşün mükəmməl olmağının dərdində olursan. Burada isə, yox, mən bunu təsvir edə bilmərəm.  Minamyotla atılan mərmi iki döyüşçünün həyatına son qoydu. Hərə bir tərəfə qaçdı. Tonqal söndürüldü.   

    Şuşaya doğru inamla  yaxınlaşırdıq.  Komandirimiz Şuşaya kömək göndərildiyini dedi. Baxdım ki, mən o siyahıda yoxam. Tabor qomandirimiz  Elşən Dövlətovun yanına qaçdım. Mənim də Şuşaya getməyimə icazə verməyini xahiş etdim. Bu mənim arzum olduğunu bilincə  qollarını açıb məni bağrına basdı. Sonra dedi:” Sənə nə haqqım keçibsə halalın olsun. Get! ” Qaçıb yola düşməyə hazırlaşan ural  maşınlarından birinə çatdım. Doqquz saat yol getdik. Bu yol indiki”Zəfər yolu” idi. Artıq gecə idi. Müəyyən bir yerdə maşınlar dayandı və  biz maşından düşüb piyada geməli olduq. Hardasa ensiz bir çaydan keçdik. Bu çayın Daşaltı çayı  olduğunu sonra bildim. Şuşanın girəcəyi tərəfdən türməyə daxil olduq. Burada adam yox idi. Uşaqlar Dilqəmlə, Şahbazın məktublarını tapdıqlarını dedilər. Düzü, mən o məktubları nə gördüm, nə oxudum. Heç məzmunun da bilmədim . Çox dözülməz yer idi. Bir gecə orada qaldıq. Əsas məqsəd Xankəndindən gələn yolu nəzarətdə saxlamaq idi. Bir yandan da Şuşada özünə səngər yuvalar qurmuş ermənilərin diqqətini xüsusi təyinatlılardan yayındırmaq idi.

     Ermənilərin səngəri özləri üçün alınmaz qala olsa da bizim xüsusi təyinatlıları heç nə  ilə təəccübləndirmək olmaz.  Nə də  qarşısı alınmaz qala yoxdur onlar üçün. Xüsusi təyinatlılarımız  “Cıdır düzü” tərəfdən yalçın qayalardan  dırmaşaraq əlbəyaxa döyüşlə elə səngərdəcə ermənilərin nəfəsini kəsdilər. Tarixdə qalası bir döyüş. Səs- sədası ölkələr dolaşan, örnək olan bir döyüş    nümunəsi göstərdilər.

Ermənidən qalan tör- töküntülər dallarına baxmadan qaçdılar. Şuşa  azad idi . Səs, haray Şuşanı başına götürmüşdü. Azadlıq himnini qayalar əks- səda ilə qulaqlarımıza doldururdu. Müqəddəs bayrağımız ,artıq,Şuşanın hər tərəfində dalğalanırdı. Qürur hissi bizim hərəmizi  on döyüşçü eləmişdi.Şuşa azad idi. Şuşa gözəlləşmişdi.  Şuşa elə bil  hiss edirdi ki, doğmaları qayıdıb. Bayrağımız öz gözəlliyi ilə dalğalandıqca  ürəyim də o bayraqla birgə  elə bil uçurdu. Sinəm darlıq edirdi ürəyimə. Quş ola bilsəydim  dolanardım o bayrağın ayının, ulduzunun başına. Başımızın üzərində dalğalandıqca göy qurşağı tək bəzəkli bayrağımız  bizim yenilməz qürurumuz idi. Şuşa gülümsəyirdi.

     Döyüşçü dostlarımla birgə Gövhər ağa məscidin ziyarət etdik, oradan da “Cıdır  düzü”nə çıxdıq.  Şuşanı özününkü bilən  düşmən bu şəhərə mina basdırmamışdı. Rahat gəzə bilirdik. 

    Möcüzə kimi yayıldı  bu döyüşün xəbəri. Heyif qardaşlarımızdan. Onların , şəhid qardaşlarımızın hərəsinin qəlbində bir Qarabağ,  ələlxüsus, bir Şuşa var idi. Ancaq şəhidlikləri ilə bir  ölməzlik qazandılarsa da özləri boyda Vətən oldular.

Bizim sevincimiz ,artıq yeni tapşırıqla  əvəzləndi. Bizi Daşaltı kəndinə göndərdilər.  Hələ min doqquz yüz  doxsan ikinci ildə bu tərəfdən düşmən hücumları intensif olubmuş.  İndi də bu bölgədə   düşmən tərəfindən  hücum gözlənilirdi. Hücum gözlənilən hər tərəfdən ordumuz  postları bərkidirdi.  Orada bir  neçə gün qaldıq. Sonra Laçının “Qızıl qaya” postunun müdafiəsi vacib oldu. Komandirdən xahiş etdim, məhz, orada, “Qızıl qaya” postunun müdafisində iştirak  etmək isədiyimi bildirdim.Komandir yenə də məni sınağa çəkdi,dedi: “ Bilirsənmi,o yüksəklik çox soyuqdur. “  Ürəyimdən keçirdim”qardaşlarım necə dözəcəkdirsə mən də elə dözəcəm.” On gündən artıq “Qızıl qaya”nın müdafisində oldum, Sonra Ali  Baş Komandanın əmri oldu.Əmirdə deyilirdi ki, ailəli döyüşçülər, bir də müəyyən yaşı olanlar evə buraxılsın. Düz dekabrın iyirmi doqquzunda  evə buraxıldım. Müharibədən xeyli sonra Fizulinin azad olunmasına görə, həm də Şuşanın alınmasına görə  medallatəltif olundum. Bu da mənim qırx dörd günlük döyüş yolum. Doğrudur, mən hər şeyi danışmadım, çünki mənim ürəyim dözmürsə, oxuyan şəhid analarmız, bacılarımız, atalarımız heç  dözməz. Hələ  əlinin xınası getməmiş şəhid xəbəri eşitmiş gəlinlərin, ata yolu gözləyən balaların  qəlbini göynədə bilmərəm. Onların ürəyinə xal düşər.

      Bu döyüşlərdə unudulmaz  dostlar, qardaşlar, yoldaşlar qazandım. Mirzəyev Mənsur,Məmmədov Röyal,Ağamalıyev Həbib, Məmmədov Fəzail mənim unuda bilmədiyim  döyüş dostlarımdır.  Hətta, biz hərdən  görüşürük

Bütün bunları danışan Kazımov Ramin Allahverən oğlu idi. 

Tahirə İsaqızı

Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü

Türkiyə səfirliyi Azərbaycana göstərdiyi dəstəyə görə təşəkkür edib

Türkiyə səfirliyi Azərbaycana göstərdiyi dəstəyə görə təşəkkür edib. "Aran"ın məlumatına görə, bu barədə səfirliyin tvitter hesabında bildirilib.

Türkiyədə xilasedicilər dörd azərbaycanlı tələbəni dağıntılar altından çıxarıb

Türkiyənin Malatya şəhərində xilasedicilər 4 azərbaycanlı tələbə - Samir Quliyev, Şahin Verdiyev, Hümam İsmayıllı və Gündüz Nəzərzadəni dağıntılar altından çıxarıb.

Türkiyədə zəlzələ nəticəsində ölənlərin sayı 1 762-ə çatıb, 12 068 nəfər yaralanıb – YENİLƏNİB

23:20 Türkiyədə zəlzələ nəticəsində ölənlərin sayı 1 762-ə, yaralananların sayı isə 12 068-ə yüksəlib. "Aran" Türkiyə...

Türkiyədə baş verən zəlzələ 14 milyondan çox insanın yaşadığı bölgəyə təsir edib

Mərkəzləri Kahramanmaraşın Pazarcık və Elbistan bölgələrində baş verən zəlzələlər 10 vilayətdə 13 milyon 421 min 699 nəfərin yaşadığı bölgəyə təsir edib.

Prezident İlham Əliyevin tapşırığına əsasən növbəti iki təyyarə Türkiyəyə yola salınacaq

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin tapşırığına uyğun olaraq, Türkiyə Respublikasında baş vermiş güclü zəlzələnin fəsadlarının aradan qaldırılması məqsədilə Fövqəladə Hallar Nazirliyinin yardımlarından...

Türkiyədə 7 günlük ümummilli matəm elan edilib

Türkiyədə güclü zəlzələ ilə əlaqədar 7 günlük ümummilli Bu barədə Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan tviter hesabında yazıb. "2023-cü...

Azərbaycan Qızıl Aypara Cəmiyyəti “Səninləyəm Türkiyə!” adlı humanitar yardım kampaniyanı elan edir

Türkiyədə 7,7 maqnitudalı zəlzələ olub. Yeraltı təkanlar yarım saat ərzində müxtəlif bölgələrdə - Adana, Ankara, Antalya, Qaziantep, Kayseri, Mersin, Trabzon, Şanlıurfada hiss...

Xaricdə verilən diplomların Azərbaycanda tanınması üçün tələblər müəyyənləşib

Xarici dövlətlərin səlahiyyətli orqanları tərəfindən verilən və verildiyi ölkədə ali təhsil pilləsinə qəbul olunmaq və ya ali təhsilinnövbəti səviyyələri üzrə təhsilini davam...

Azərbaycan XİN-də Türkiyədəki zəlzələ ilə əlaqədar Operativ Qərargah yaradılıb

Türkiyənin Kahramanmaraş və ətraf vilayətlərində baş vermiş zəlzələ ilə bağlı Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyində (XİN) Operativ Qərargah yaradılıb.

Şərhlər